Branddetectie in zorginstellingen: specifieke eisen en oplossingen

Branddetectie in zorginstellingen moet sneller en preciezer werken dan in een gewoon bedrijfsgebouw, omdat bewoners en patiënten vaak niet op eigen kracht kunnen vluchten. Het systeem moet een brand in een vroeg stadium opmerken, het personeel exact naar de juiste kamer sturen en valse alarmen tot een minimum beperken. JOJO Systems plaatst branddetectie als BOSEC-gecertificeerde installateur (B-9408-FD), volgens de normen NBN S 21-100 en S 21-112.

Waarom zorg anders is

In een kantoor verlaat iedereen bij alarm zelf het gebouw. In een woonzorgcentrum of ziekenhuis kan dat niet. Veel bewoners zijn niet zelfredzaam, liggen in bed of zijn afhankelijk van hulp. 's Nachts staat bovendien een beperkte ploeg in voor een hele afdeling.

Daarom werkt de zorg met horizontale evacuatie. Het gebouw is opgedeeld in compartimenten en deelcompartimenten, begrensd door brandwerende wanden en deuren. Bij brand brengt het personeel de bewoners eerst naar een veilig deelcompartiment op dezelfde verdieping, in plaats van meteen via de trappen naar buiten. De Vlaamse normen voor woonzorgvoorzieningen leggen dat principe vast en beperken het aantal bewoners per deelcompartiment 's nachts tot twintig.

Dat werkt alleen als de detectie vroeg alarm slaat en de branddeuren tussen de compartimenten automatisch dichtvallen.

Welke regels gelden voor branddetectie in zorginstellingen?

Wie de brandveiligheid van een woonzorgcentrum of een brandalarm in een ziekenhuis plant, combineert meerdere regels. De federale basisnormen (KB van 7 juli 1994) gelden voor alle nieuwe gebouwen. Daarbovenop heeft Vlaanderen specifieke brandveiligheidsnormen voor onder meer de woonzorg en de ziekenhuizen.

• Woonzorgcentra, centra voor kortverblijf, dagverzorging, dagopvang, herstelverblijf, groepen van assistentiewoningen, lokale dienstencentra. Regelgeving: besluit van de Vlaamse Regering van 26 april 2024 (aanvragen vanaf 1 juli 2024); wat het vraagt: automatische branddetectie van het type totale bewaking, volgens NBN S 21-100 of S 21-100-1; jaarlijkse controle door een geaccrediteerde keuringsinstelling
• Ziekenhuizen. Regelgeving: KB van 6 november 1979 (normen inzake beveiliging tegen brand en paniek); wat het vraagt: specifieke normen voor ziekenhuizen, met eigen attest
• Andere zorg- en welzijnsvoorzieningen. Regelgeving: federale basisnormen, aangevuld met brandweeradvies; wat het vraagt: beoordeling door de brandweer; Vlaanderen werkt aan eengemaakte normen

Voor woonzorgvoorzieningen is het besluit van 26 april 2024 heel concreet. Enkele eisen die rechtstreeks de branddetectie raken:

• Totale bewaking. Automatische branddetectie in het hele gebouw is verplicht.
• Norm volgens startdatum. De datum van aanvang van de werken bepaalt welke versie van de NBN-norm geldt.
• Koppeling met de personenoproep. Het alarmsysteem moet gekoppeld zijn aan het personenoproepsysteem, met aanduiding van de getroffen zone.
• Deuren vrijgeven. Vergrendelde deuren worden automatisch ontgrendeld bij branddetectie, alarm of stroomonderbreking.

Een overzicht van de regelgeving per sector vindt u bij het Departement Zorg, voor woonzorgvoorzieningen en voor ziekenhuizen.

Vroege detectie met een adresseerbaar systeem

In de zorg telt elke minuut tussen het ontstaan van een brand en de eerste actie van het personeel. Een adresseerbaar systeem geeft elke melder een eigen adres. De brandcentrale toont dus niet enkel “zone 2”, maar de exacte kamer of gang. Dat sluit aan bij de eis om de getroffen zone door te geven aan het personeel. Het verschil met een conventioneel systeem leest u in onze blog over adresseerbare en conventionele branddetectie.

Welke melder waar komt, bepaalt de risicoanalyse: bewonerskamers, gangen, keukens, technische lokalen en opslag vragen elk een ander type detectie.

Valse alarmen vermijden

Een vals alarm in een woonzorgcentrum is meer dan hinder. Het verstoort bewoners, zet het personeel onnodig onder druk en ondermijnt het vertrouwen in het systeem. Een doordacht ontwerp beperkt dat risico:

• de juiste detectortechniek per ruimte, bijvoorbeeld geen rookmelder waar kookdampen of stoom normaal zijn;
• een alarmorganisatie die vooraf vastlegt wie eerst verwittigd wordt en hoeveel tijd het personeel krijgt om te verkennen, afgestemd met de brandweer;
• regelmatig onderhoud, zodat vervuilde of verouderde melders niet onterecht afgaan.

Doormelding en personeelsoproep

Een brandmelding moet de juiste mensen bereiken. Binnen het gebouw gebeurt dat via de koppeling met de personenoproep. Naar buiten gebeurt het via doormelding naar een meldkamer of de hulpdiensten. Hoe die doormelding opgebouwd wordt, volgt uit de risicoanalyse die de NBN S 21-100 voorschrijft. Meer daarover in onze blog over meldkamerbewaking bij brandalarm.

Ook de deuren horen bij het plan. Toegangscontrole houdt bewoners met dementie binnen en onbevoegden buiten, maar moet bij brand de vluchtwegen vrijgeven. Lees daarover onze blogs over toegangscontrole in magazijnen, zorg en scholen en branddeuren en toegangscontrole bij brandalarm.

Brandweeradvies en het brandveiligheidsattest voor een woonzorgcentrum

Voor woonzorgvoorzieningen onderzoekt de hulpverleningszone het gebouw en maakt ze een brandpreventieverslag op. Op basis daarvan reikt de burgemeester een attest uit. Een attest A betekent dat de voorziening aan alle normen voldoet en is acht jaar geldig. Een attest B wordt gegeven als niet alle normen gehaald worden maar de veiligheid niet ernstig in het gedrang komt. Een attest C betekent ernstige tekortkomingen, en dan is uitbating niet mogelijk. Betrek de brandweer dus vroeg, zeker bij nieuwbouw, uitbreiding of renovatie.

Hoe JOJO Systems te werk gaat

Wij werken ook in de zorg volgens analyse, plaatsing en opvolging. We starten met een gratis risicoanalyse ter plaatse, ontwerpen de detectie volgens NBN S 21-100 en S 21-112 en stemmen de sturingen af op uw evacuatieplan. JOJO Systems is BOSEC-gecertificeerd voor branddetectie (B-9408-FD) en INCERT-gecertificeerd voor inbraakbeveiliging (B-1513). Omdat we ook toegangscontrole, camera en telecom plaatsen, sluiten die systemen op elkaar aan. Na oplevering zorgen we voor onderhoud en 24/7-service vanuit Oudsbergen. Ook elektriciens en studiebureaus kunnen voor branddetectie een beroep doen op onze certificering.

Slim gezien

• Horizontale evacuatie vraagt vroege detectie. De Vlaamse woonzorgnormen beperken een deelcompartiment tot twintig bewoners 's nachts.
• Totale bewaking is de regel. Het besluit van 26 april 2024 verplicht automatische branddetectie in het hele woonzorggebouw.
• Het alarm moet de zorg bereiken. De koppeling met de personenoproep, met aanduiding van de zone, is voor woonzorgvoorzieningen verplicht.
• Controle is jaarlijks. Een geaccrediteerde keuringsinstelling test de detectie elk jaar, inclusief de bij brand zelfsluitende deuren.

Veelgestelde vragen

Is branddetectie verplicht in een woonzorgcentrum?

Ja. Het besluit van de Vlaamse Regering van 26 april 2024 verplicht een automatische branddetectie van het type totale bewaking in woonzorgcentra en verwante voorzieningen.

Welke norm geldt voor branddetectie in de zorg?

De Belgische norm NBN S 21-100 (deel 1), met de NBN S 21-112-reeks voor alarmering. De datum van aanvang van de werken bepaalt welke versie van toepassing is.

Hoe vaak moet de branddetectie gecontroleerd worden?

Voor woonzorgvoorzieningen jaarlijks door een geaccrediteerde keuringsinstelling, en bij ingebruikname of wijziging op conformiteit. Voor ziekenhuizen gelden de eigen normen en afspraken met de brandweer.

Wat kost branddetectie voor een zorginstelling?

Dat hangt af van de grootte van het gebouw, het aantal compartimenten en de koppelingen met personenoproep en toegangscontrole. JOJO Systems maakt een voorstel op maat na een vrijblijvende risicoanalyse.

Werkt JOJO Systems voor zorginstellingen in heel Limburg?

Ja. JOJO Systems is gevestigd in Oudsbergen en werkt in heel Limburg en daarbuiten, met 24/7-service. Bekijk onze aanpak voor brandbeveiliging.

Wilt u weten of de branddetectie in uw voorziening klaar is voor de volgende brandweercontrole? Vraag een vrijblijvende risicoanalyse aan. Da's slim gezien.