Branddeuren en toegangscontrole: wat gebeurt er met uw deuren bij brandalarm?

Branddeuren en toegangscontrole moeten vooraf op elkaar afgestemd zijn, zodat vastligt wat er bij brandalarm gebeurt: vergrendelde deuren in vluchtwegen gaan automatisch open, en branddeuren die op kleefmagneten openstaan vallen dicht. Beveiliging en evacuatie lijken elkaar tegen te spreken, maar met de juiste koppeling tussen brandcentrale en toegangssysteem werken ze samen. JOJO Systems, al meer dan 35 jaar actief in Limburg, ontwerpt die koppeling als BOSEC- en INCERT-gecertificeerde installateur.

Het spanningsveld: dicht voor beveiliging, open voor evacuatie

Toegangscontrole wil deuren gesloten houden voor wie geen rechten heeft. De regelgeving wil het omgekeerde zodra er brand is: iedereen moet het gebouw zonder hindernis kunnen verlaten.

De Codex over het welzijn op het werk is daar duidelijk over. Nooddeuren draaien open in de richting van de evacuatie, mogen geen schuifdeuren of draaideuren zijn en moeten “gemakkelijk en onmiddellijk” te openen zijn door iedereen die ze nodig heeft. Ze mogen niet op slot zijn. U leest het na in boek III, titel 3 van de Codex (artikel III.3-12). Ook de federale basisnormen voor brandpreventie stellen dat deuren op evacuatiewegen geen vergrendeling mogen hebben die de evacuatie belemmert.

Wilt u toch toegangscontrole op een deur in de vluchtweg? Dan moet de deurvergrendeling bij brandalarm betrouwbaar vrijgeven, zonder dat iemand een badge nodig heeft.

Branddeuren en toegangscontrole: twee deuren, twee reacties

Bij brandalarm reageren niet alle deuren hetzelfde. Dit is het basisprincipe:

• Vergrendelde deur in een vluchtweg. Normale werking: dicht, open met badge of code; bij brandalarm: automatisch ontgrendeld; bij stroomuitval: ontgrendeld (fail-safe)
• Branddeur op kleefmagneet. Normale werking: staat open voor vlot verkeer; bij brandalarm: valt dicht, blijft met de hand te openen; bij stroomuitval: valt dicht
• Toegangsdeur buiten de vluchtweg (bv. serverruimte). Normale werking: dicht, enkel met rechten; bij brandalarm: volgens risicoanalyse; bij stroomuitval: vaak vergrendeld (fail-secure)

De vluchtwegdeur gaat dus open, de branddeur gaat dicht. Beide reacties komen uit dezelfde brandcentrale.

Fail-safe of fail-secure

Een fail-safe slot (bijvoorbeeld een elektromagnetisch slot) heeft stroom nodig om vergrendeld te blijven. Valt de stroom weg of stuurt de brandcentrale een vrijgave, dan gaat de deur open. Dat is het logische principe voor vluchtwegen.

Een fail-secure slot blijft vergrendeld zonder stroom. Dat past bij een archief of serverruimte, op voorwaarde dat de deur geen vluchtweg is of van binnenuit altijd mechanisch te openen blijft.

De Vlaamse brandveiligheidsnormen voor woonzorgvoorzieningen maken dit concreet: vergrendelde evacuatiedeuren gebruiken sloten volgens het principe van “positieve veiligheid”, worden automatisch ontgrendeld bij branddetectie, alarm of stroomonderbreking, en kunnen door het personeel lokaal en op afstand ontgrendeld worden. Voor andere sectoren is dat een goede referentie.

Branddeuren op kleefmagneten: open in dagelijks gebruik, dicht bij brand

Branddeuren houden rook en vuur binnen een compartiment. In de praktijk staan ze vaak in de weg, dus worden ze opengezet. Een wig schakelt de zelfsluitende functie uit en is dus geen optie. Een deurkleefmagneet op de brandcentrale (elektrische openstandhouder, Europese norm NBN EN 1155) is de correcte oplossing.

De basisnormen noemen zo'n deur een “bij brand zelfsluitende deur”: een deur met een automatisch toestel dat ze bij brand tot sluiten dwingt (bijlage 1 van het KB basisnormen brandpreventie). Bij detectie onderbreekt de brandcentrale de voeding van de magneet en de deurdranger trekt de deur dicht.

Zit er toegangscontrole op een branddeur, dan mag het slot het dichtvallen en in het slot vallen nooit hinderen.

Wat stuurt de brandcentrale aan volgens NBN S 21-100?

De Belgische norm NBN S 21-100-1 regelt branddetectie van risicoanalyse en ontwerp tot plaatsing, indienststelling, controle en onderhoud. De NBN S 21-112-reeks behandelt de alarmering en evacuatiesignalen.

Welke sturingen de brandcentrale precies uitvoert, bepaalt de risicoanalyse van uw gebouw. Denk aan:

• vergrendelde vluchtwegdeuren vrijgeven;
• kleefmagneten van branddeuren uitschakelen;
• liften terugroepen naar het evacuatieniveau (dat vragen de basisnormen in gebouwen met branddetectie);
• ventilatie of rookafvoer aansturen.

Leg die koppelingen vast in een oorzaak-gevolgmatrix: welke melder, welke zone, welke deur. Zo weet iedereen, ook de keurder, wat er bij alarm moet gebeuren. Meer over de normen leest u in onze blog over NBN S21-100 en S21-112.

Brandweeradvies en keuring

De brandweer (hulpverleningszone) kijkt bij advies en controle naar evacuatiewegen, compartimentering en de werking van de installaties. Betrek haar advies vroeg, zeker bij nieuwbouw of verbouwing.

Bij de keuring wordt niet alleen de detectie getest, maar ook of de sturingen werken. In woonzorgvoorzieningen schrijft de Vlaamse regelgeving een jaarlijkse controle door een geaccrediteerde keuringsinstelling voor, inclusief de bij brand zelfsluitende deuren.

Waarom één partner voor brand en toegang

Het risico zit vaak tussen twee installateurs in: de ene plaatst de brandcentrale, de andere de deurlezers, en niemand test het geheel. JOJO Systems plaatst branddetectie (BOSEC B-9408-FD, volgens NBN S 21-100 en S 21-112) en toegangscontrole onder één dak, samen met camera, alarm en telecom. Onze aanpak is altijd analyse, plaatsing en opvolging, met 24/7-service vanuit Oudsbergen. Zo test één partner het volledige scenario: detectie, alarm, vrijgave van de vluchtwegdeuren en sluiting van de branddeuren.

Twijfelt u nog over automatische deuren in een vluchtweg? Lees onze blog over automatische schuifdeuren voor bedrijven. Het volledige overzicht staat in onze blog over toegangscontrole voor bedrijven in Limburg.

Slim gezien

• Vluchtwegdeuren gaan open, branddeuren gaan dicht. Eén brandcentrale stuurt beide reacties tegelijk aan.
• Nooddeuren mogen niet op slot. Artikel III.3-12 van de Codex eist dat ze gemakkelijk en onmiddellijk te openen zijn.
• Fail-safe voor de vluchtweg. Een slot dat zonder stroom vrijgeeft, voldoet aan het principe van positieve veiligheid uit de Vlaamse zorgnormen.
• Geen wig onder een branddeur. Een kleefmagneet volgens NBN EN 1155, gekoppeld aan de brandcentrale, houdt de deur open tot er brand is.

Veelgestelde vragen

Mag een deur in een vluchtweg vergrendeld zijn met toegangscontrole?

Alleen als ze bij brandalarm en stroomuitval automatisch vrijkomt en iedereen ze meteen kan openen. De Codex verbiedt nooddeuren op slot tijdens gebruik van de werkplek, dus de koppeling met de brandcentrale is essentieel.

Wat is het verschil tussen fail-safe en fail-secure?

Fail-safe ontgrendelt zonder stroom, fail-secure blijft vergrendeld. Fail-safe hoort bij vluchtwegen, fail-secure bij afgesloten zones die geen vluchtweg zijn.

Mag ik een branddeur openzetten?

Ja, maar enkel met een toestel dat de deur bij brand automatisch sluit, zoals een kleefmagneet die de brandcentrale aanstuurt. Een wig of haak verhindert dat de deur sluit en ondermijnt zo de compartimentering.

Wat kost het koppelen van toegangscontrole aan de brandcentrale?

Dat hangt af van het aantal deuren, het type sloten en de bestaande brandcentrale. JOJO Systems maakt een voorstel op maat na een vrijblijvende risicoanalyse.

Werkt JOJO Systems ook met een bestaande brandcentrale in Limburg?

Ja. Tijdens de analyse bekijken we of uw huidige installatie de nodige sturingen kan leveren of dat een aanpassing nodig is. JOJO Systems is actief in heel Limburg, met 24/7-service.

Wilt u weten of uw deuren bij brandalarm correct reageren? Vraag een vrijblijvende risicoanalyse aan of bekijk onze aanpak voor brandbeveiliging. Da's slim gezien.